öldungadeild LÍ

Aðalfundur 2010

Ár 2010, miðvikudaginn 21. apríl, kl. 15.00, var aðalfundur öldungadeildarinnar haldinn í Háteigi í Grand Hótel Reykjavík. Formaður Hrafn Bragason setti fundinn.
Aðalfundurinn er annar aðalfundur deildarinnar og er fyrir starfsárið 2009 - 2010.

Tilnefndi formaður sem fundarstjóra Sveinbjörn Hafliðason og var það samþykkt.

Fyrsta mál á dagskrá var skýrsla stjórnar fyrir starfsárið. Flutti formaður hana og er hún fylgiskjal með fundargerðinni. Gerði hann þar grein fyrir starfseminni á árinu.
Fundarmenn óskuðu ekki eftir að taka til máls um skýrsluna.

Annað mál á dagskrá samkvæmt lögum deildarinnar var skýrsla um fjárhag.
Deildin hefur ekki sjálfstæðan fjárhag þar sem hún starfar innan Lögfræðingafálags Íslands og var þessi dagskrárliður því ekki tekinn til meðferðar.

Næsta mál á dagskrá var kosning stjórnar.

Fundarstjóri gerði grein fyrir tillögum sem stjórnin lagði fram. Samkvæmt deildarlögum skal nú kjósa einn stjórnarmann en Hrafn var kjörinn til tvegga ára á stofnfundi. Hann gaf nú kost á sér til endurkjörs til tveggja ára. Var hann endurkjörinn með lófataki. Aðrir stjórnarmenn, þau Auður Þorbergsdóttir og Jón Thors, voru endurkjörin til tveggja ára á seinasta aðalfundi. Kjörtímabil varastjórnarmannsins Sveinbjarnar Hafliðasonar rennur nú út og gaf hann ekki kost á sér til endurkjörs. Tillaga stjórnar er að Guðrún Erlendsdóttir verði kjörin nýr varamaður í stjórn til tveggja ára Var hún kjörin með lófataki. Aðrir varastjórnarmenn, þau Elín Norðdahl og Jakob R. Möller, voru endurkjörin til tveggja ára á seinasta aðalfundi.
Samkvæmt 7. gr. deildarlaga skal sex manna öldungaráð kosið til eins árs í senn á aðalfundi. Heimilt er að endurkjósa öldungaráðsmann einu sinni. Þar sem það öldungaráð sem nú lýkur störfum hefur verið endurkjörið einu sinni skal nú kjósa sex nýja öldungaráðsmenn. Tillaga stjórnar er að eftirtaldir félagar í deildinni verð kosnir:
Björn Friðfinnsson, Guðný Björnsdóttir, Hörður Einarsson, Ingimundur Sigfússon, Kristín Briem og Þór Vilhjálmsson. Einnig leggur stjórnin til að varamaður í fulltrúaráðið verði kosinn Reinhold Kristjánsson. Voru þau kjörin með lófataki.

Fleira var ekki á dagskrá aðalfundarins og lauk aðalfundarstörfum kl. 15.20.

Að loknum aðalfundarstörfum hófst fræðafundur.

Efni fræðafundarins var:

Stjórnsýsla íslenska ríkisins með hliðsjón af skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis um bankahrunið

Famsöguerindi flutti Róbert Spanó, prófessor við lagadeild H.Í. og settur umboðsmaður Alþingis.

Í erindi sínu ræddi hann einkum um þær stjórnsýslustofnanir sem fara með málefni sem varða fjármálastarfsemi og komu að starfsemi bankanna á árunum fyrir fall þeirra.
Tók hann fram að þeir gallar sem hefðu komið fram í starfsemi þeirra væru ekki endilega til staðar í öðrum stjórnsýslustofnunum ríkisins.
Einn þátt í stjórnsýslu ráðuneyta taldi hann að skoða þyrfti og það væri hvernig blandaðist saman pólitísk stefnumörkun og eftirlits- og umsjónarhlutverk með starfsemi sem undir ráðherra fellur. Skilja þyrfti betur á milli vinnu að stefnumörkun og umsjónarhlutverki.
Hann ræddi um það sem kallast sjáfstæðar stjórnsýslustofnanir þar sem ráðherra hefur ekki heimild til að fjalla um efnislegar ákvarðanir þeirra. Hann benti á slíkar stofnanir væru ekki undanskildar eftirliti með starfseminni og stefnumótun af hálfu hins pólitíska valds. Sömuleiðis taldi hann að á skorti að Alþingi rækti eftirlitshlutverk sitt með stjórnsýslunni
Einnig ræddi hann nokkuð um skipulag ríkisstjórnarinnar þar sem hver ráðherra væri sjálfstæður í sínum málaflokki og ríkisstjórnin tæki ekki sameiginlegar ákvarðanir.
Þá benti hann á að smæð stjórnsýslunnar hefði vissa kosti við afgreislu mála en það krefðist hins vegar að unnið væri af meiri fagmennsku.

Að loknu erindi Róberts þakkaði Hrafn honum og ræddi síðan nokkuð um það sem framsögumaður hafði fjallað um. Einnig tóku nokkrir fundarmenn til máls og báru fram spurningar sem framsögumaður svaraði.

Að loknum umræðum þakkaði fundarstjóri framsögumanni fyrir gott erindi og sleit fræðafundinum.

Áður en fundi lauk kom til umræðu hvor athuga ætti áhuga félagsmanna á ferð þeirri um Húnaþing sem ekki fékkst næg þátttaka í s.l. haust. Var ákveðið að kann möguleika á að fara ferðina 22.-23. maí.

Fleira gerðist ekki og lauk fundi kl.16.30

Fundur Öldungadeildar 17. febrúar 2010

Fundarefni: Rannsókn á bankahruni og stofnun embættis sérstaks saksóknara.

Frummælendur: Ólafur Þór Hauksson, sérstakur saksóknari, og Sigurður Tómas Magnússon, ráðgjafi við embætti sérstaks saksóknara.

Hrafn Bragason, formaður deildarinnar, setti fundinn og stýrði honum.

Hann minntist í upphafi dr. Ármanns Snævarr sem lést 15. febrúar þ.m.

Hann kynnti síðan frummælendur og fundarefnið.

Fyrstur tók til máls Sigurður Tómas. Gerði hann grein fyrir aðdraganda þess að stofnað var til embættis sérstaks saksóknara eftir bankahrunið í október 2008 og sett voru lög um slíkt embætti, nr. 135/2008, sem tóku gildi 1. janúar 2009. Megin ástæður þess að þessi leið var farin var að hætta var á að embætti ríkssaksóknara og ríkslögreglustjóra kynnu að vera talin vanhæf til að fara með þessa rannsókn vegna tengsla við aðila sem tengjast bankahruninu.

Ólafur Þór tók síðan til máls og gerði grein fyrir embættinu og lögunum um það, en þau veita ýmsar rýmri rannsóknarheimildir en almennt er um fjármálabrot. Auk hins sérstaka saksóknara starfa nú við embættið 3 sjálfstæðir saksóknarar sem hver hefir sjálfstætt saksóknarvald. Hinn sérstaki saksóknari er yfirmaður embættisins og hefur þannig stöðu svipaða og dómstjóri við héraðsdóm.

Varðandi rekstur embættisins gat hann þess að í fyrstu hefðu starfsmenn verið um 10 -12 en nú störfuðu við það 25 manns og auk þess 7 erlendir endurskoðendur. Fjárveiting fyrir árið 2009 var kr. 285 milljónir en er kr. 317 m. fyrir árið 2010 en þá er þar innifalin kostnaður við fulltrúa Ísland hjá Europol í Brussel sem hefur verið fluttur undir stjórn embættisins.

Embættinu hafa nú borist um 600 erindi og nú eru um 60 mál til til meðferðar. Embættið hefir framkvæmt húsleit á 50 stöðum. Komið hefur verið á samvinnu við erlend fjármála- og lögregluyfirvöld og nýtur embættið aðstoðar erlendra sérfræðinga svo sem Evu Joly. Embættið hefur aðgang að gagnabanka um fjármál hjá Europol og hjá Egmont Group um peningaþvætti. Hann rakti einnig samstarf við aðrar ríkisstofnanir og eftirlitsaðila. Þá gat hann þess að til umræðu væri að sameina þetta saksónaraembætti og önnur rannsóknarembætti á svið efnahagsbrota en samkvæmt lögunum um embættið hefur dómsmálaráðherra heimild eftir 1. janúar 2011 til að leggja embættið niður og flytja verkefni þess til annarra embætta. Vísaði hann um það til fyrirkomulags rannsóknar efnahagsbrota á hinum Norðurlöndunum.

Að loknu máli Ólafs Þórs tók Sigurður Tómas til máls að nýju. Hann fór yfir helstu brotaflokka sem til rannsóknar eru en það er markaðsmisnotkun, stýring bankanna á verðþróun hluta í sjálfum sér, auðgunarbrot, umboðssvik, peningaþvætti og fleiri sakamál í sambandi við hrun bankanna. Til rannsóknar er alþjóðleg starfsemi bankanna og flutningur peninga milli landa til að fela slóð þeirra og stofnun aflandsfélaga. Hugsanleg eru brot bankamannanna á erlenri löggjöf sem þeir gætu verið sóttir til saka fyrir erlendis. Þá fór hann yfir ákvæði 5. gr. laga 135/2009 um meðferð upplýsinga frá upplýsingjagjöfum, “internal whistleblower”. Taldi hann ósennilegt að unnt væri að hafa gagn af þessu ákvæði að einhverju marki. Hann drap á hvað þyrfti að varast við vinnslu mála hjá embættinu, svo sem fyrningarákvæði og að langur ferill á málsmeðferð væri í andstöðu við ákvæði MSE.

Að loknum framsöguerindunum þakkaði fundarstjóri framsögumönnum og bauð fundarmönnum að taka til máls og bera fram spurningar til framsögumanna.

Allnokkrir fundarmenn báru fram spurningar og svöruðu framsögumenn þeim.

Fundarstjóri þakkaði síðan framsögumönnum og fundarmönnum og sleit fundi kl. 16.30.

Öldungadeildarfundur 20. 01.2010

Umræðuefni: Fullveldishugtakið og samskipti Íslands við aðrar þjóðir.

Framsögumaður: Ragnhildur Helgadóttir, prófessor við Háskólann í Reykjavík.

Formaður Hrafn Bragason setti fundinn og kynnt framsögumann og bauð Ragnhildi velkomna.

Framsögumaður gerði í upphafi grein fyrir hugtökunum sjálfstæði og fullveldi ríkiseininga, bæði inn á við og út á við. Ræddi hún um hvernig hugtakið sjálfstætt og fullvalda ríki í nútíma skilningi hefði byrjað að þróast á 16. öld og nefndi m. a. kenningar fræðimannsins Jean Bodin sem hann setti fram um sterkt miðstýrt ríkisvald á tímum óstjórnar á dögum frönsku trúarbragðastríðanna.

Þá ræddi hún um framgang fullveldismála á Íslandi sem leiddu til fullveldisins 1. des. 1918. Þá kom til umræðu hvort nota skyldi hugtakið sjálfstæði eða fullveldi og kusu íslensku samningamennirnir að nota orðið fullveldi því þeir töldu að í því fælist skýrari lýsing á fullum yfirráðum þjóðarinnar á sínum málum.

Varðandi stöðu sjálfstæðis og fullveldis í umhverfi nútímans vitnaði hún til greina Kristrúnar Heimisdóttur í TL. 2003 og greinar Davíðs Þórs Björgvinssonar í TL. 2006.

Er þar fjallað um inntak fullveldisins og einnig um hvað gæti talist afsal fullveldis.

Gerði hún grein fyrir því hvernig háttað væri ákvæði í stjórnarskrám annarra Norðurlanda varðandi heimildir til að framselja vald til alþjóðlegra stofnanna og hvernig ríki ESB hefðu aðlagað ákvæði stjórnarskráa sinna við inngöngu í ESB. Taldi hún nauðsynlegt að sett verði í stjórnarskrána svonefnt opnunarákvæði vegna ýmissa alþjóðasamninga sem Ísland er aðili að og geta að einhverju leyti falið í sér framsal tiltekinna réttinda.

Varðandi aðild að ESB væri álitamál hvort afsal samkvæmt slíkum samningi væri víðtækara en framsal samkvæmt núgildandi EES samningi.

Að loknu framsöguerindinu voru síðan allnokkrar umræður meðal fundarmanna um ýmsa þætti fullveldisins og áhrif ýmissa þeirra alþjóðlegu samninga sem þegar eru í gildi hérlendis. Í umræðunni tóku þátt Þór Vilhjálmssson, Björn Friðfinnsson, Hörður Einarsson, Ragnar Aðalsteinsson og auk þess formaður og framsögumaður.

Formaður þakkaði í fundarlok framsögumanni, þeim sem tóku þátt í umræðunni og öðrum fundarmönnum fyrir góðan fund.

Formaður gat þess að fyrirhugað væri að halda næst fund miðvikudaginn 17. febrúar.

Fundi lauk kl. 16:10