Fundargerðir öldungadeildar 2008

  

 Kynnisferð til Hellisheiðarvirkjunar Orkuveitu Reykjavíkur.

Ár 2008, miðvikudaginn 5. nóvember, efndi öldungadeildin til kynnis- og fróðleiksferðar að orkustöð Orkuveitu Reykjavíkur við Hellisheiði, Hellisheiðarvirkjun.  Lagt var upp frá Álftamýri 9 kl. 14:15.  Þátttakendur voru 12.

Í aðalinngangi og glæsilegri sýningarsalarbyggingu virkjununarinnar tók á móti gestum forstjóri OR, Hjörleifur Kvaran.  Fyrst voru gestum kynntur búnaður virkjunarinnar og sýnt á veggtöflu hvernig gufunni úr borholunum er breytt í rafmagn í risastórum hverflum.

Að lokinni kynningu á starfseminni á Hellisheiði flutti Hjörleifur yfirgripsmikið erindi um OR.  Stofnunin sinnir nú rafmagns-, hita-, vatns- og fráveituþörfum Reykjavíkurborgarbúa og að hluta einnig íbúa margra sveitarfélaga á landsvæðinu frá Borgarnesi austur í Rangárvallasýslu.  Rakti Hjörleifur uppbyggingarsögu stofnunarinnar.

Þá gerði hann ítarlega grein fyrir þeim lagaramma sem stofnunin starfar innan og rakti það flókna og fjölbreytta regluverk sem gildir um þá starfsemi sem stofnunin hefur með höndum. 

Að loknu klukkustundar erindi Hjörleifs bauð hann gestum léttar veitingar og svaraði jafnframt ýmsum spurningum gestanna.  

---

Haustferð öldungadeildar Lögfræðingafélags Íslands á slóðir Magnúsar Stephensens háyfirdómara föstudaginn 26. september 2008.

Ár 2008 föstudaginn 26. september kl. 13.00 hófst haustferðin frá Álftamýri 9. Þátttakendur voru 23, félagsmenn og nokkrir makar. 

Meðan ekið var út úr borginni var hugað að dvöl Magnúsar Stephensens í Viðey þar sem hann bjó frá 1813 til æviloka 1833 en fyrsti áfangastaður ferðarinnar var Innri-Hólmur undir Akrafjalli.  Þar bjó Ólafur Stephensen, faðir Magnúsar og síðar rak Magnús þar bú 1803 til 1813, áður en hann fluttist til Viðeyjar. Var rifjuð upp frásögn  af heimsókn leiðangursmanna úr Íslandsleiðangi John Thomas Stanley´s þangað sunnudaginn 26. júlí 1789 en frá henni er sagt í ferðabók þeirri sem rituð var um leiðangurinn.

Að Innra-Hólmi var gengið til kirkju þar sem kirkjuvörður tók á móti ferðamönnum og rakti sögu kirkjunnar og þeirra gripa sem þar er að finna.

Næsti viðkomustaður var Leirá þar sem Magnús Stephensen bjó 1789 til 1803.  Rak hann prentsmiðju sína sem hann flutti síðar að Beitistöðum.  Gengið var til kirkju á Leirá.  Þar var hlýtt á frásögn Sigurðar Líndal af síðasta máli sem dómtekið var á Alþingi á  Þingvöllum. Magnús treysti sér ekki til að ljúka dómsuppkvaðningu í þinghúsinu á Þingvöllum vegna hrörlegra húsakynna þar og kvað því upp dóminn að Leirá.  Málið varðaði átök prestsins Sæmundar Hólm og læknisins Hallgríms Bachmanns við kirkjudyr í Bjarnarhöfn á Snæfellsnesi.  Las Sigurður upp dóminn og dómsorðið þar sem málinu var vísað til frekari rannsóknar.

Frá Leirá var haldið til Háskólans á Bifröst með stuttu stoppi í Borgarnesi.  Í háskólanum tók á móti  ferðamönnum Bryndís Hlöðversdóttir, aðstoðarrektor og forseti lagadeildar skólans, sem kynnti starfsemi skólans og lagadeildar hans.  Þar flutti Sigurður Líndal, prófessor við lagadeild skólans, erindi sem hann nefndi Endalok Alþingis og upphaf Landsyfirréttarins . Gerði hann þar sérstaklega grein fyrir hlutverki Magnúsar Stephensens í endalokum dómþingshalds á Þingvöllum og stofnun Landsyfirréttarins með aðsetri í Reykjavík.  Rakti hann meðal annars erfiðleika hins nýja réttar að fá viðunandi aðstöðu í Reykjavík og gat þess á fyrstu árunum í Reykjavík hefði aðstaðan verið lítið betri en við lok þinghaldsins á Þingvöllum.   Að loknu erindi Sigurðar voru húsakynni skólans skoðuð undir leiðsögn Bryndísar sem síðan bauð til móttöku í kringlu gamla Samvinnuskólahússins þar sem gestir þáðu rausnarlegar veitingar. 

Að lokinni dvöl að Bifröst var ekið um efri byggðir Borgarfjarðar. Þegar komið var þar sem þjóðvegurinn liggur fyrir ofan Stóra-Kropp í Bæjarsveit var áð og las þar Þór Vilhjálmsson fyrir ferðamenn sögu Halldórs Laxness í Brekkukotsannál af fundi þeirra Magnúsar og sr. Snorra Björnssonar prests að Húsafelli en þar segir af kappræðu þeirra sem endaði með því að sr. Snorri leiddi Magnús að gili einu í fjallinu fyrir ofan Húsafell og sýndi honum þar ofan í vítisloga.

Síðan var haldið sem leið liggur um Hestháls og Dragann til Hótel Glyms á Hvalfjarðarströnd þar sem kvöldverður var snæddur.  Ferðinni lauk síðan í Álftamýri þegar klukkan var langt gengin í ellefu..

---

Fundargerð félagsfundar 23. apríl 2008

Efni: Jónas Friðrik Jónsson, forstjóri fjámálaeftirlitsins, kynnir starfsemi stofnunarinnar.  

Stjórnarformaður deildarinnar, Hrafn Bragason, setti fundinn og stýrði honum.

Hann kynnti Jónas Friðrik Jónsson, forstjóra Fjármálaeftirlitsins, fyrir fundarmönnum og rakti starfsferil og ætterni hans.

Jónas ræddi fyrst um hlutverk fjármálaeftirlits almennt og hvernig gæta ætti að því að leikreglur og jafnræði væri virt.

Þá ræddi hann um vöxt íslenska fjármálakerfisins og útrás bankanna og hlutverk fjármálaeftirlitsins í þeirri þenslu sem verið hefði undanfarin ár og samvinnu við fjármálaeftirlit annarra landa vegna íslenskrar fjármálastarfsemi erlendis.

Starf stofnunarinnar hefði vaxið mikið og starfsmenn væru nú 50. Væru 19 þeirra viðskiptafræðingar og 12 lögfræðingar.

Ræddi hann starfsemi bankanna erlendis og rekstur þeirra þar í formi útibúa sem kallaði á eftirlit af hálfu íslenska eftirlitsins.  Nefndi hann að á síðasta ári hefði 58 % af tekjum bankanna myndast erlendis.

Hann ræddi nokkuð um ástand það sem nú er fjármálaheiminum, húsnæðislánin í Bandaríkjunum og óvissuna á lánamörkuðum heimsins. Í því sambandi ræddi hann einnig um þá miklu umfjöllun sem íslenskt fjármálakerfi hefði fengið í erlendum fjölmiðlum í tengslum við lánsfjárkreppuna.

Hann gerði síðan grein fyrir stofnun Fjármálaeftirlitsins í ársbyrjun 1999.  Það hefði verið stofnað til að taka við hlutverki bankaeftirlits Seðlabankans og Vátryggingaeftirlitsins.  Starfsemi stofnunarinnar er kostuð af þeim sem eftirliti eru háðir og gilda sérstök lög um greiðslu kostnaðar við opinbert eftirlit með fjármálastarfsemi.  Yfir stofnuninni er  þriggja manna stjórn sem viðskiptaráðherra skipar til fjögurra ára.  Forstjóri er ráðinn af stjórninni.

Stofnunin hefur margháttað eftilit með bönkum, vátryggingafélögum, verðbréfafyrirtækjum hvers konar, kauphöllum og lífeyrissjóðum.  Starfsleyfi sem stofnunin veitir gilda á Evrópska  efnahagssvæðinu og stofnunin hefur eftirlit á því svæði með starfsemi þeirra sem hún veitir starfsleyfi.  Eftirlitsheimildirnar eru mjög víðtækar og heimild er til að beita dagsektum.  Forstöðumenn fjármálastofnanna þurfa viðurkenningu stofnunarinnar og eru þeir látnir ganga undir þekkingarpróf áður en þeir eru viðurkenndir.  Jónas gerði ítarlega grein fyrir framkvæmd hinna ýmsu þátta í starfi stofnunarinnar sem ekki verður rakið hér.

Að loknu erindi Jónasar ræddi Hrafn nokkuð um tímann fyrir stofnun FME og meðferð mála fyrir dómstólum á þeim tíma.

Þá tók til máls Sveinbjörn Hafliðason, fyrrum aðallögfræðingur Seðlabankans.

Hann rakti hvernig var háttað bankaeftirlitinu meðan það var í Seðlabankanum en það sneri fyrst að einkabönkum og sparisjóðum og það var ekki fyrr en 1980 að eftirlitið náði til ríkisbankanna.  Sagði hann að það hefði verið visst hagræði fyrir Seðlabankann að geta gegnum eftirlitið fylgst með starfseminni á bankamarkaðinum.  Bankaeftirlitið var tiltölulega lítið umfangs enda bankastarfsemin lítil miðað það sem nú er.

Næst bar Hörður Einarsson fram spurningu um dótturfélög íslensku bankann erlendis samband eftirlitsins við þau.  Jónas upplýsti hvernig þeim málum væri háttað.

Þá tók til máls Jón G. Tómasson fyrrum stjórnarformaður SPRON og ríkislögmaður.

Rifjaði han upp starfsemi sparisjóðanna á dögum bankaeftirlits Seðlabankans.

Einnig ræddi hann nokkuð um stöðu bankanna nú á tíma lánsfjárkreppu  og hlutverk FME í þeirri stöðu.

Að umræðum loknum þakkaði fundarstjóri Jónasi framsögumanni og öðrum ræðumönnum fyrir fróðlegan og góðan fund.

Að fundarefni loknu kynnti Hrafn fundarmönnum hugmynd um haustferð öldungadeildarinnar.

Tilgangur fararinnar er að kynnast Magnúsi Ólafssyni Stephensen, háyfirdómara í landsyfirréttinum, bónda á Leirá, Innra-Hólmi og í Viðey og  prentsmiðjurekanda, með því að skoða bújarðir hans og prentsmiðjusetur í Leirársveit og fá fyrirlesara til að ræða um Magnús og störf hans.  Einnig að heimsækja lagadeildina á Bifröst undir leiðsögn Sigurðar Líndal, lagaprófessors þar, og snæða síðan kvöldverði á Hótel Glym.

Fundi var slitið kl 16:20.

---

  

Fundargerð félagsfundar 13. feb.2008

Sif Guðjónsdóttir, framkvæmdastjóri Óbyggðanefndar kynnti störf nefndarinnar 

Stjórnarformaður deildarinnar, Hrafn Bragason, setti fundinn og stýrði honum.

Áður en Hrafn kynnti Sif Guðjónsdóttur og viðfangsefni fundarins kynnti hann fundarmönnum fyrirhugaða ferð á vegum deildarinnar á sýningu á BRÁK í Landnámssetrinu í Borgarnesi sem fara á 30. mars n.k.  Vísast til fundargerðar stjórnarfundar 7. þ.m. um fyrirkomulag þeirrar feðar.  Bað hann fundarmenn sem hefðu hug á að taka þátt í ferðinni að skrifa sig á þátttökulista sem mundi ganga meðal fundarmanna.

Fundarstjóri kynnti síðan framsögumann fundarins, Sif Guðjónsdóttur, sem er framkvæmdastjóri hjá Óbyggðanefnd og kynnir störf nefndarinnar að ákvörðun marka eignarlanda, afrétta og þjóðlenda samkvæmt því sem fyrir er mælt í lögum nr. 58/1998.

Sif hóf mál sitt á að kynna löggjöfina og starf óbyggðanefndar.  Greindi hún frá þeim hlutum landsins þar sem nefndin hefur lokið við mörkun landsvæða, hvaða landshlutum nefndin ynni að og hvaða svæði vinna væri ekki hafin við.  Nefndin hefði lokið við suðurlandið og dómsmál vegna þess landshluta væru einnig útkljáð nema þau sem e.t.v. færu til Mannréttindadómstóls Evrópu.  Úrskuðum fyrir Norð-austurland væri að mestu lokið en dómsmálum þar væri ekki lokið. Vinna við vesturhluta norðurlands, vestfirði, vesturland og firðina á austurlandi væri ekki hafin.  Nefndin stefndi að því að ljúka stafinu árið 2011.

Þá gerði hún grein fyrir þýðingu landamerkjabréfa við ákvörðum marka eignarlanda og vísaði til erindis sína á ráðstefnunni Þjóðarspegli sem haldinn var í Háskóla Ísland 7. desember 2007 og birt er í ritinu Rannsóknir í félagsvísindum VIII, lagadeild, sem gefið er út af Félagsvísindastofnun Háskóla Íslands.

Síðan ræddi hún um hugtakið afréttur og hvernig eignarrétti á afrétti gæti verið háttað og hvernig hann væri afmarkaður.  Hann gæti verið eignarland en þó oftast skilgreindur sem þjóðlenda.  Þá nefndi Sif dæmi þess að eyðibýli sem stofnuð hefðu verið inni á hálendinu hefðu verið úrskuðuð falla undir þjóðlendu.

Að loknu erindi Sifjar kynnti fundarstjóri sem næsta ræðumann Stefán Má Stefánsson, prófessor, sem hefur stýrt vinnu við kröfugerð ríkisins til þjóðlendna.

Stefán lýst vinnu við öflun gagna til undirbúnings kröfugerðarinnar, könnun landamerkjabréfa og annarra gagna varðandi lönd sem liggja á mörkum byggðar.  Hann benti á að við vinnslu mála fyrir óbyggðanefnd hefði komið í ljós að nefndin gæti ekki úrskurðað sem þjóðlendu land sem ríkið hefði ekki gert kröfu til að væri markað sem slíkt.  Hann gat þess að dæmi væru um að land sem fyrr á öldum hefði verið nýtt sem eignarland hefið verið úrskurðað sem þjóðlenda því eignarhald hefði glatast og nefndi Þjórsmörk sem dæmi um slíkt land. 

Að loknu máli Stefáns gaf fundarstjóri orðið laust.

Þá kvaddi sér hljóðs Ragnar Aðalsteinsson, hrl, sem verið hefur verið lögmaður landeigenda í málum varðandi þjóðlendur fyrir dómstólum.

Ragnar gerði grein fyrir sjónarmiðum sínum varðandi þjóðlendulögin. Ræddi hann um að hann teldi vanta í lögin skilgreiningu á því hver væri tilgangur laganna og að hvaða markmiði væri stefnt með setningu þeirra, hvort hinn pólitíski tilgangur þeirra væri að skipa málum þannig að bændur ættu sem minnst af landi en ríkið sem mest..  Hann taldi að nokkur munur væri á milli þeirra jarða sem ávallt hefðu verið í bændaeign og hinna sem sem hefðu verið kirkju- og síðar konungsjarðir.  Mun meira væri til af skjölum um konungsjarðirnar frá fornum tíma en um bændajarðirnar sem ekki hefðu sætt reglulega útttekt yfirvaldsins.  Þá ræddi hann nokkuð um afréttinn og hvernig háttað hefði verið eignarrétti á honum.  Rakti hann skilgreiningu í Grágás og Jónsbók á afréttinum og benti á að Jónsbókarákvæðið hefði gilt til 1960.

Þá tók til máls Hrafn fundarstjóri.  Hann ræddi, sem hafandi verið dómari í nokkrum  dómum hæstaréttar í þjóðlendumálunum, sérstaklega ýmislegt það sem komið hafði fram í máli Ragnars um dómana.

Í lok fundarins tók framsögumaður til máls að nýju.  Ræddi hún einkum nokkuð af því sem Ragnar hafið sett fram og sérstaklega tók hún fram að tilgangur þjóðlendulaganna kæmi greinilega fram í frumvarpinu þar sem sagt væri að þau stefndu að því að eyða óvissu um eignarhald á landi.

Í lok fundarins bar fundarstjóri fram þakkir til framsögumanns og þeirra sem tóku til máls og sleit síðan fundi kl. 16:40.

---

Fundargerð félagsfundar 16. janúar 2009 með Stefáni Eiríkssyni, lögreglustjóra höfuðborgarsvæðinsins  

Formaður stjórnar öldungadeildarinna, Hrafn Bragason, stjórnaði fundi.

Stefán hóf mál sitt með því að gera grein fyrir starfi nefndar sem dómsmálaráðherra skipaði til að gera tillögur um endurskipulagningu lögreglunnar í landinu, en Stefán var, sem skrifstofustjóri í ráðuneytinu, formaður nefndarinnar.

Nefndinn lagði til fækkun lögregluembætta, m.a. sameiningu lögreglu í Reykjavík, Kópavogi og Hafnarfirði undir einni stjórn.

Frumvarp til breytingar á lögregluumdæmum varð að lögum vorið 2006 sem tóku gildi 1. janúar 2007.  Samkvæmt lögunum eru lögregluumdæmin 15 og er umdæmi höfuðborgarsvæðisins lang stærst með um 196 þús. íbúa.  Af þessum 15 umdæmum fara hins vegar aðeins 7 þeirra með rannsókn meiriháttar sakamála.

Hann gerði síðan grein fyrir sameiningu lögreglu höfuðborgarsvæðisins og hvernig starf lögreglunnar hefði verið endurskipulagt .  Þar hefði veri haft að leiðarljósi að gera lögregluna sýnilegri og að skapa sem mest ö    ryggi fyrir borgarana og auka öryggistilfinningu þeirra.  Lögð hefur verið áhersla á að gera rannsókn brotamála hraðari  og skilvirkari þannig að borgarinn merki að mál séu afgreidd innan eðlilegra tímamarka.  Til að ná því fram hefði starf rannsóknardeilda verið endurskipulagt.  Sérstaklega minntist hann á starf nýrrar rannsóknardeildar í kynferðismálum.  Einnig hefði verið lög áhersla á að vinna að krafti við að hindra skipulagaða brotastarfsemi sem nokkuð væri farið að kræla á og væri skipulögð bæði af innlendum sem erlendum brotamönnum.  

Hann ræddi einnig nokkuð um fyrirkomulag ákæruvaldsins, hvaða ákærumál hentugt væri að lögreglustjórar færu með og hvort hentugt væri að hafa sérhæfða saksóknara á einstökum sviðum.

Að loknu erindi Stefáns bauð fundarstjóri fundarmönnum að leggja fram fyrirspurnir og koma að sínum sjónarmiðum.

Fyrstur tók til máls Þorleifur Pálsson, sýslumaður í Kópavogi og fyrrverandi lögreglustjóri þess umdæmis.  Ræddi hann um sameiningu löggæslunnar á höfuðborgarsvæðinu en sérstaklega um rannsókn sakamála og hvernig unnið hefði verið að endurbótum á rannsóknarferlinu í hans umdæmi.

Þá tók til máls Bogi Nílsson, sem lét af starfi ríkissaksóknara um s.l. áramót.  Ræddi hann skipun ákæruvaldsins hérlendis og bar það saman við fyrirkomulag þess í Noregi og Danmörku.  Lýsti hann nokkuð hugmyndum sínum um fyrirkomulag ákæruvaldsins.

Næsti málshefjandi var Hörður Einarsson, hrl..  Ræddi hann einkum áhuga lögreglu á að fá rýmri heimildir til að kanna starfsemi manna sem lögregla teldi geta verið varasama þjóðfélaginu án þess að hafa um það rökstuddar grunsemdir.  Taldi hann að að ekki væri ástæða til að veita lögreglu frekari heimildir til slíkra rannsókna en nú væru í lögum.

Björn Þ. Guðmundsson, prófessor,  ræddi um hversu takmarkað eftirlit væri með ströndum landsins og hvaða hættu það kynni að hafa varðandi ólöglegan innflutning.

Björn Friðfinnsson, fyrrv. ráðuneytisstjóri,  ræddi um afbrotatölfræði og hversu skráning afbrota væri mismunandi milli landa sem leiddi til þess að oft væri erfitt að bera saman brotatíðni milli landa.

Frummælandi svaraði flestum þeim athugasmdum sem fram komu frá fundarmönnum og ræddi í því sambandi um m.a. ákæruvald lögreglunnar, skráningu brota, vinnukerfi lögreglumanna og nauðsyn þess að koma hér upp aðstöðu til að fylgjast með þróun afbrota og þeim sem líklegir eru til að vinnað að undirbúningi skipulagðrar glæpastarfsemi, sem þegar væri farin að skjóta rótum þérlendis..

Í lok fundar þakkaði fundarstjóri framsögumanni og þeim sem til máls tóku og sleit fundi kl. 16.25.

---

Fundargerð stofnfundar öldungadeildar Lögfræðingafélags Íslands 28.nóvember 2007.

Stofnfundur öldungadeildar Lögfræðingafélags Íslands var haldinn 28. nóvember 2007.

1. Benedikt Bogason formaður Lögfræðingafélagsins setti fundinn. Hann gat um tildrög að stofnun deildarinnar og að hugmyndin væri komin frá Hrafni Bragasyni. Benedikt skipaði Þór Vilhjálmsson fundarstjóra.

2. Þór gaf Hrafni orðið sem skýrði frá starfsemi undirbúningsnefndar. Í henni sátu auk hans, Auður Þorbergsdóttir, Jakob R. Möller, Jón Thors og Sveinbjörn Hafliðason. Hrafn lagði fram drög að lögum félagsins og skýrði þau út. Stofnun deildarinnar var síðan samþykkt með öllum greiddum atkvæðum svo og lögin, en stofnendur eru nú orðnir um 40.

3. Gengið var til stjórnarkjörs. Í aðalstjórn voru kjörin Auður Þorbergsdóttir og Jón Thors til eins árs og Hrafn Bragason til tveggja ára, en til vara, Elín Norðdahl, Jakob R. Möller og Sveinbjörn Hafliðason. Í öldungaráð voru kjörin auk varastjórnarmanna, Guðrún Erlendsdóttir, Ólafur Walter Stefánsson og Ragnhildur Helgadóttir.

4. Að loknum stofnfundarstörfum gaf fundarstjóri Þorsteini Pássyni orðið. Ræddi hann um störf stjórnarskrárnefndar, þau athugunarefni sem fram hafi komið um breytingar á núgildandi stjórnarskrárákvæðum og hugmyndir sínar þar um. Sigurður Líndal brást síðan við erindinu og lýsti skoðunum sínum um hvernig vinna ætti að breytingum á stjórnarskrá.

5. Hrafn Bragason ræddi í lokin um næstu störf deildarinnar og þakkaði mönnum fundarsetuna. Þór sleit síðan fundi. 

---