Beint á leiđarkerfi vefsins

Fréttabréf

7. júní 2012

Ađ hrökkva, stökkva eđa ţrćđa skorninga?

eftir Pál Þórhallsson. 

Sú endurskoðun stjórnarskrárinnar sem nú stendur yfir hefur getið af sér miklar umræður í þjóðfélaginu og sýnist sitt hverjum. Jafnframt hefur mikið nýtt efni orðið til bæði á vettvangi stjórnlaganefndar og stjórnlagaráðs. Það var því vel til fundið að efna til málstofu um nýjan samfélagssáttmála og taka stöðuna á þessu risavaxna verkefni frá sjónarhóli lögfræðinnar.  Málstofan var fjölsótt og umræður líflegar undir öruggri stjórn Hafsteins Þórs Haukssonar. Aðrir í pallborði voru Bryndís Hlöðversdóttir, Sigurður Líndal og Ragnhildur Helgadóttir. Umræðunni var skipt í þrjá hluta, þ.e. ferlið fram til þessa, efni tillagna stjórnlagaráðs og hvert yrði framhaldið.  

Hvað aðdragandann snertir þá hefur hann verið allsögulegur og dramatískur á köflum eins og þegar Hæstiréttur ógilti kosningarnar til stjórnlagaþings. Sú spurning vaknar hvort kreppuástand þar sem hatrammar deilur geisa sé góður jarðvegur fyrir nýjan samfélagssáttmála eða hvort það þurfi einmitt ástand af því tagi til að hrinda af stað nauðsynlegum breytingum. Þá er auðvitað vert að staldra við þann mun sem er á tillögum stjórnlaganefndar og stjórnlagaráðs hins vegar, þar sem nefndin gerði fremur varfærnar breytingartillögur við gildandi stjórnarskrá á meðan ráðið leggur fram nýja stjórnarskrá frá grunni. Í málstofunni komu fram áhyggjur af því að ekki væri nógu rík samstaða meðal pólitískra afla um það ferli sem viðhaft hefur verið. Það drægi úr líkum á að verkefnið heppnaðist. Í því sambandi var minnt á að ný stjórnarskrá þyrfti ekki einungis stuðning meirihluta á núverandi þingi heldur einnig eftir næstu þingkosningar. Jafnframt væri æskilegt þegar um grundvallarreglur samfélagsins væri að ræða að sem víðtækust sátt væri um niðurstöðuna. Þótt ekki kæmi það beinlínis fram í umræðum geta menn auðvitað haft misjafnar skoðanir á því hvort yfirleitt hefði verið hægt að skapa meiri samstöðu en raun ber vitni miðað við pólitískt andrúmsloft eftir bankahrunið.

Ýmsar ábendingar komu fram um efni tillagna stjórnlagaráðs þótt augljóslega hafi ekki verið tími til að ræða þær í þaula. Fram kom hjá ýmsum að ekki væri við stjórnlagaráð að sakast þótt sumt væri ekki fullklárað í tillögum þess, tíminn sem því var ætlaður var einfaldlega mjög knappur. Bent var á að í mannréttindakaflanum væri ekki nógu ljóst hvers vegna sumum réttindum sem alþjóðasamningar tryggðu væri sleppt. Eins vektu umhugsun þær miklu orðalagsbreytingar sem væri verið að gera án þess að ljóst væri hvort til stæði að breyta efni ákvæða frá því sem nú er.

Nokkuð var rætt um nauðsyn þess að fara mjög gaumgæfilega yfir tillögurnar og leggja mat á áhrif þeirra. Í því sambandi kom til tals að stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd Alþingis áformaði að fá hóp sérfræðinga til að útbúa frumvarp á grundvelli tillagnanna og leggja til breytingar ef þjóðréttarsamningar og önnur lagaleg sjónarmið kölluðu á það. Í máli margra komu fram vonir um að það tækist að auka samstöðuna og ljúka því verki sem hafið væri. Ljóst er að ýmsar breytingar á stjórnarskránni eru orðnar mjög brýnar, t.d. varðandi heimild til þátttöku í alþjóðlegu samstarfi. Aðrar breytingar eru minna aðkallandi eins og til dæmis varðandi mannréttindi, enda er það nýjasti kaflinn í gildandi stjórnarskrá. Alþingi stendur nú meðal annars frammi fyrir þeirri spurningu hvort nauðsynlegt sé að afgreiða tillögurnar sem eina heild eða hvort hugsanlega mætti ætla sér lengri tíma í umbætur á stjórnarskránni, ljúka ákveðnum þáttum á þessu kjörtímabili og halda svo áfram á því næsta eða þeim næstu með tillögur stjórnlagaráðs (og stjórnlaganefndar) sem leiðarvísi. 


Auglýsingar


Ţú ert hér:

Um félagiđ » Fréttabréf

Stjórnborđ

Information in english Veftré Fyrirspurnir

Stjórnborđ

Stórt letur Lítiđ letur