Námsferð til Indlands 2007

Ferðin á enda veraldar

Laugardaginn 27. október 2007 lögðu 84 ferðalangar upp í mikla ævintýraferð til Indlands. Þetta voru félagsmenn í Lögfræðingafélagi Íslands ásamt mökum. Enn á ný skyldi haldið á framandi slóðir undir merkjum Lögfræðingafélagsins. Undirbúningur ferðarinnar hafði staðið yfir frá því snemma árs, en síðustu vikur og mánuði höfðu menn gengist undir inngjafir í ýmsu formi til að takast á við óheilsusamlegt mataræði og sjúkdóma sem kunna að herja á fólk í þessum heimshluta. Einn undirbúningsfundur hafði verið haldinn með myndasýningu og ljóst var að hópurinn átti í vændum spennandi ferð.

Fyrsti áfangi fararinnar var London þar sem dvalið var fram á kvöld. Lundúnaþokan tók á móti hópnum og minnti lítið á það sem í vændum var. Tímanum þar ýmist varið á pöbbum, verslunum eða lyfjabúðum, en ógrynni húðsmyrsla ýmis konar skiptu þar um eigendur. Okkur hjónum tókst að komast á Tate Modern og skoða sprunguna frægu í endilöngu gólfi meginrýmis safnsins, sem er gamalt verksmiðjuhús. Listaverkið er sannarlega óvenjulegt.

Flug Virgin Atlantic Airways frá London til Delhi er næturflug og tíminn nýttur í svefn. Að morgni sunnudagsins 28. október var komið til Delhi og lent á Indira Gandhi flugvellinum. Þetta er alþjóðaflugvöllur í höfuðborg Indlands, sem er milljarðaþjóð. Við gerðum því ráð fyrir mikilli umferð og grúa af fólki. Það reyndist ekki þannig. Flugstöðin virtist gömul og óþrifaleg og fáir á ferli. Strax á flugvellinum gerðum við okkur grein fyrir því að við vorum komin inn í gerólíkan menningarheim, einkum þegar leitað var eftir salernum. Þarna tóku á móti hópnum tveir elskulegir Indverjar, starfsmenn Kuoni ferðaskrifstofunnar, sem áttu eftir að vera fararstjórar hópsins næstu 10 dagana, Visal, sem átti eftir að reynast okkur hjónum haukur í horni og Andan. Hópnum var komið fyrir í tveimur rútum, sem búnar voru loftkælingu. Þær fylgdu okkur svo meginhluta ferðalagsins. Auk fararstjóranna og bílstjóranna tveggja voru aðstoðarmenn, eins konar bílfreyjur, hluti af teyminu sem fylgdi hópnum. Mikilvægi þeirra átti eftir að koma í ljós síðar.

Á leiðinni á hótelið var ekið um Nýju Delhí, fram hjá forsetahöllinni, Hliði Indlands, miklu minnismerki á hringtorgi í borginni, þinghúsinu og fleiri stjórnarbyggingum. Mannlífið á götunum var þó ekki síður forvitnilegt en mannvirkin og mikið bar á betlurum og götusölum. Auk þess voru apakettir í öllum trjám, en þeir eru mikil plága í Delhi. Þeir eiga það til að fara inn í híbýli fólks í fæðuleit og gerast aðsópsharðir. Tveimur vikum fyrr höfðu apakettir hrakið varaborgarstjóra Delhi fram af svölum á heimili hans með þeim afleiðingum að hann lést. Okkur var þó ekki hleypt út úr rútinni á þessari ferð og því vorum við óhult fyrir öpum, götusölum og betlurum. Hótelin sem gist var á í ferðinni voru öll fyrsta flokks, í borgunum gistum við á 4-5 stjörnu hótelum.

Hótel Intercontinental í Delhi er gríðarstórt hótel í námd við markaðshverfin sem þar eru allt í kring, 12-14 hæðir. Fyrst vekur athygli mikilfengleg aðkoma, súlur og snyrtilegur gróður allt í kring. Svo koma í ljós vopnaðir verðir sem spígspora í kringum öll hlið hótelsins. Þegar út var komið í Delhi fundum við þessa einkennilegu lykt sem þar er. Þetta er blanda af bílamengun og reyk sem myndast við bruna laufblaða, en laufblöð eru notuð við eldamennskuna á þessum slóðum. Þegar rökkvaði lá reykjarslæðan yfir borginni og varð svo römm að súrnaði í augum. Við hættum okkur ekki út fyrir múra hótelsins þennan fyrsta eftirmiðdag á Indlandi, heldur söfnuðum kröftum fyrir næstu daga. Um kvöldið snæddi hópurinn saman á einum veitingastað hótelsins fyrstu indversku máltíð ferðalagsins. Maturinn rann ljúflega niður loksins þegar búið var að velja hann af kostgæfni á diskana. Ekkert hrátt grænmeti, engir ósoðnir ávextir o.s.frv.

Daginn eftir var farið í ferð um Gömlu Delhi. Hópurinn hélt með rútunum sem leið lá að Jama Masjid moskunni. Eins og kunnugt er aðhyllast Indverjar ýmis trúnarbrögð, flestir eru hindúar, stór hópur er búddatrúar, einnig eru múslímar fjölmennir. Shídar eru áberandi vegna vefjarhattanna sem þeir bera, en ekki fer mikið fyrir kristnum Indverjum, sem þó eru fleiri milljónir. Trúarbrögðin hafa síðan djúptæk áhrif á menninguna og viðhorf fólksins til lífsins og tilverunnar. Því ömurlegra sem lífið er hér á jörðinni fyrir hindúa, því yndislegra verður framhaldslífið. Þetta virðist rótgróið í vitund fólksins og e.t.v. ein skýring þess að hinn venjulegi Indverji sættir sig við þá tilveru sem hann býr við. Moskan var stór og fögur og þangað er mikill straumur manna til fyrirbæna oft á dag. Okkur var gert að klæðast sérstökum skóhlífum og sum okkar voru klædd í kufla þar sem ferðafötin þóttu sýna trúarbrögðunum óvirðingu. Þegar út var komið biðu okkar 40 farartæki, svokölluð rickshaw, sem nú til dags eru þríhjól með palli að aftan fyrir farþega. Hjólreiðarmaðurinn hjólar síðan með farþega sína þangað sem um er beðið. Við hjón komum okkur fyrir á einu slíku og hófst nú æsispennandi hjólreiðarferð um þröngar götur Gömlu Delhi. Hjólreiðarmaðurinn gaf í, notaði óspart bjölluna og lá oft við árekstrum á þessum ofurþröngu og yfirhlöðnu götum milli ævafornra bygginga Gömlu Delhi. Flest húsanna voru yfir 500 ára gömul og báru þess merki að hafa ekki undirgengist reglubundið viðhald. Mannlífið á götunum var ótrúlegt og litrófið einnig. Á einum stað sat maður á hækjum sér við lítið borð sem þakið var ýmsum áhöldum, skærum, sprittlampa og töngum. Menn stóðu hjá í biðröð. Maðurinn var að gera að sári annars og kom þá í ljós að þetta var eins konar slysavarðstofa. Mennirnir í biðröðinni voru að bíða eftir að komast til læknisins síns, fá skipt um umbúðir, láta sauma. Annars staðar voru menn í morgunsturtunni á gangstéttinni. Garðslangan lék hlutverk sturtunnar og hárið löðrandi í sápu. Enn annars staðar sátu menn í götukantinum með spegilbrot hangandi á húsvegg og létu snyrta hár og raka skegg. Alls staðar var boðið upp á mat sem verið var að elda á kerrum, vögnum eða prímusum á gangstéttunum. Þær konur sem voru á ferli voru flestar klæddar litskrúðugum sahríum. Þegar litið var upp eftir húsunum blasti við enn eitt undrið á Indlandi. Raflagnakerfið. Rafmagnsvírar virtust tengdir í algerum flækjum milli húsa, ýmist hangandi þar í lausu lofti eða tengdir við staura. Okkur varð hugsað til gamla Rafmagnseftirlits Ríkisins. Hér hefði það verk að vinna. Ekki fer neinum sögum af því hvernig rafkerfið virkar í sumarrigningunum í Delhi, en á þessum árstíma rignir ekki og hitinn er mjög þægilegur. Sama blíðviðrið alla daga. Indverjar virðast hafa óhefðbundnar leiðir við að losa sig við rusl. Þeir henda því út á götu. Þar liggur það og bíður þess að einhverjir komi til að róta í því og hirða úr því allt nýtilegt. Einnig koma við sögu kýr sem ganga um snuðrandi, svín og einstaka hundar. Síðan fýkur ruslið. Á morgnana sópar hver fyrir sínum dyrum ruslinu út á götuna. Á kvöldin er ruslið komið í sama far og um morguninn. Næsta dag gerist það sama. Ruslinu er sópað út á götu.

Eitt af því sem ferðamenn verða fyrir á Indlandi er ágengni betlara og götusala. Okkur var uppálagt að gefa ekki betlurum, þannig myndu þeir algerlega límast við hópinn. Einnig ættum við ekki að umbuna ökumönnum sem væru á vegum ferðaskrifstofunnar. Þannig átti ekki að gefa hjólreiðarköppunum þjórfé. Þegar á leiðarenda kom voru þó dregnir fram seðlar og löðursveittur hjólreiðarmaðurinn fékk umbun erfiðis síns. Þar sem ég sat í rútunni fylgdist ég með því hvernig foringi hópsins gekk síðan á milli allra hjólreiðarmannanna og safnaði saman öllu þjórfénu sem gefið hafði verið þennan morguninn. Þarna var í gangi eitthvert fyrirkomulag sem við vissum ekki hvert var. Kannski var öllu deilt jafnt milli hópsins, kannski ekki. Á Indlandi er ekkert tryggingarkerfi og blasti neyðin alls staðar við. Víða var mjög fatlað fólk að betla, handalausir menn og fótalausir og fólk sem á Vesturlöndum væri ýmist á stofnunum eða búið að framkvæma aðgerðir á. Erfiðast var þó að horfa upp á börnin og mæður, sem gjarnan voru með ungabörn í fanginu og báðu um pening fyrir mat.

Næst lá leiðin á þann stað þar sem Mahatma Gandhi var myrtur 1948, en þar er nú safn. Þarna var rakinn æviferill Gandhi, hin ýmsu skeið á ferli hans, en eins og kunnugt er lærði hann lögfræði í Englandi, starfaði síðan lengi í Suður-Afríku áður en hann hélt til Indlands og gerðist leiðtogi þjóðar sinnar í átt til frelsis. Baráttuaðferðir hans voru alltaf friðsamlegar, en hann fastaði gjarnan til að ná athygli umheimsins. Gandhi hafði búið síðustu 8 mánuði lífs síns í þessu húsi, sem var í eigu Nehru, besta vinar hans. Þann tíma hafði hann einmitt fastað. Gandhi var eignarlaus maður sem klæddist að hætti hinna snauðu. Þarna blasti þó við að Gandhi þurfti ekki að búa við sömu kjör og aðrir eignalausir Indverjar og hann var umkringdur fólki sem sá til þess að hann skorti ekkert. Þetta var lífsmáti sem hann valdi sér til að skapa hinum snauðu fordæmi. Frásögn af síðustu klukkustundum í lífi hans var augljóst merki þess að fólk leit á hann sem guðlega veru fremur en mann af holdi og blóði.

Síðar þennan dag hlustuðum við á fyrirlestur Soniu Khan, indversks lögfræðings sem sagði okkur frá störfum sínum tengdum réttindabaráttu minnihlutahópa, m.a. múslímakvenna. Sonia er ein af fáum konum í lögmannastétt á Indlandi, menntuð í Englandi á 7. áratug síðustu aldar, og hefur starfað sem lögmaður lengst af. Hún var einnig dómari um tíma. Í frásögn hennar kom fram hin gríðarlega mismunun sem konur búa við í landinu. Þótt ýmsir áfangar hafi náðst til jafnréttis er staða kvenna afar bágborin. Vegna baráttu Soniu í þágu múslímakvenna hefur hún skapað sér slíka óvild múslíma á Indlandi að þeir hafa sett hana á lista yfir þá sem þeir vilja feiga.

Ýmislegt í samskiptum kynjanna vakti athygli okkar. Til dæmis er rík hefð fyrir því á Indlandi að foreldrar velji börnum sínum maka. Enn í dag eru 98% hjónabanda tilkomin með tilstilli foreldra. Einungis 2% hjónabanda verða til með þeim hætti sem við þekkjum, að fólkið giftist af ást. Þrátt fyrir þetta eru hjónaskilnaðir ekki algengir og ekki ber á öðru en ástin blómstri þar eins og annars staðar. Fólk lifir ekki kynlífi fyrir hjónaband og bíður eftir að foreldrarnir finni þeim maka sem hæfir þeirra stað í tilverunni. Þessi afstaða er svo nátengd dýrkun Indverja á kvikmyndum og er sú iðngrein með miklum blóma þar í landi. Bollywood myndirnar eru allar byggðar upp með líkum hætti, mjög langar, mikið af fallegu fólki samkvæmt indverskum smekk, þ.e. einstaklingar ljósir á hörund, myndirnar fjalla allar um forboðna ást og þeim lýkur öllum vel, hið góða sigrar hið illa og elskhugarnir ná saman að lokum.

Deginum lauk síðan með heimsókn í þinghúsið í Delhi. Þar fengum við fyrirlestur um þingið, stjórnkerfið og nokkur grundvallaratriði í stjórnskipunarrétti. Þingið var ekki að störfum og því ekki mikill fjöldi þarna á ferli. Við gengum um þingsalina, en þingið starfar í tveimur deildum, og skoðuðum þingsafnið. Einkum vakti athygli okkar mötuneytisaðstaðan í þinginu og kaffistofurnar og varð hugsað til aðstöðu okkar þingmanna við Austurvöll. Augljóst var að miklum fjármunum hefur ekki verið varið í viðhald þessara bygginga á undanförnum árum.

Um kvöldið var hópnum boðið í móttöku hjá íslenska sendiherranum á Indlandi, en Sendiráð Íslands var opnað þar á sl. ári. Sendiherra á Indlandi er Gunnar Pálsson. Móttakan var á veitingasal á hóteli í borginni og var öll hin höfðinglegasta.

Þriðjudaginn 30. október byrjaði hópurinn á því að fara í heimsókn í Hæstarétt Indlands. Í grófum dráttum eru þrjú dómstig á Indlandi, héraðsdómstólar, yfirréttur í hverju héraði fyrir sig og síðan Hæstiréttur í Delhi. Um 400 mál berast réttinum á hverjum degi, en meginverkefni hans er að velja þau fáu mál sem svo raunverulega fást flutt fyrir Hæstarétti. Val málanna fer fram hjá 2 dómurum og á sér stað eins konar flutningur málsins. Nái dómarar ekki sameiginlegri niðurstöðu fer málið fyrir 3 dómara. Þegar í Hæstarétt kom var fyrst farið í safn réttarins. Síðan var farið í dómhúsið sjálft, sem er feikistórt. Þar var aragrúi lögmanna, allir í skikkjum þrátt fyrir hitann sem var um 30 stig og virtust þeir vera að bíða eftir flutningi á sínum málum. Við fengum að fylgjast með málflutningi, bæði í tveggja manna dómi, þriggja manna dómi og líka fjölskipuðum dómi. Margt kom þar einkennilega fyrir sjónir. Réttarsalirnir voru nokkuð stórir. Þeir voru troðfullir af lögmönnum, sem fylgdust með. Málsskjöl voru um allt, á öllum borðum, stólum og hillum. Dómararnir virtust taka mjög virkan þátt í málflutningi og virtist okkur aumum lögmönnum frá Íslandi sem lögmennirnir ættu í vök að verjast undan reiðilestri dómaranna, sem skömmuðu þá eins og hunda. Málflutningur fór fram á ensku, þar sem Indverjar tala fjölmörg tungumál og mállýskur og ekkert eitt mál annað sem hentar betur. Enskan þeirra er þó ekki auðskilin og þurfti að hafa sig allan við til að átta sig á hvað um var að vera. Þetta var karp um réttarfar, hvort málinu hefði verið áfrýjað innan áfrýjunarfrests eða ekki. Eftir að hafa verið leidd um ranghala Hæstaréttar, fengum við fróðlegan fyrirlestur um vefsíðu réttarins. Svo virðist sem aðgengi lögmanna sé mun meira að upplýsingum um hin einstöku mál en gerist þar sem við þekkjum til. Þeir hafa m.a. beinan aðgang að gerðarbókum dómsins og geta því fylgst nákvæmlega með hvar einstök mál eru stödd. Sumum okkar fannst þetta þó skjóta skökku við allt annað sem þarna blasti við, einkum eftir að hafa heimsótt skjalamóttökuna á staðnum. Þar störfuðu 20-30 manns við að taka á móti málum til þingfestingar. Voru málin ýmist sett í bláar eða bleikar möppur eftir því hvort um væri að ræða einkamál eða opinbert mál og síðan voru skjölin límd inn í hefti. Við þetta starfaði maður sem hélt á málningarkústi sem hann dífði í lím. Um allt voru staflar af pappír, möppum, bleikum eða bláum, á borðum, á hillum allt í kring um salinn og á gólfinu. Höfðum við sjaldan séð hvílíka pappírsóreiðu.

Í eftirmiðdaginn var haldið til Agra, sem er forn borg í rúmlega 200 kílómetra fjarlægð. Vegurinn þangað er tveggna akreina og bundinn slitlagi. Lengra nær samlíkingin við hraðbrautir vestursins ekki. Ferðalagið tók 5 klukkustundir og er ólýsanlegt. Fyrstu þrjá klukkutímana siluðust rúturnar áfram meðfram endalausum sölubásum á milli bíla, reiðhjóla, rickshaws, vagna sem úlföldum eða vatnabuffalóum var beitt fyrir og kúa og svína sem þvældust fyrir. Aðstoðarmenn bílstjóranna skutust út úr rútunum til að leiðbeina bílstjórunum hvernig komast mætti fram hjá hindrunum eða til að ýta óæskilegum farartækjum í burtu. Mannmergðin var gífurleg. Þegar líða tók á ferðina fór umferðin að minnka. Jók þá bílstjórinn hraðann. Þeir sem treystu sér til að fylgjast með veginum framundan og aksturslagi bílstjórans ráku stundum upp óp þegar úlfaldi sem beittur var fyrir vagni birtist úr öfugri átt, því það virtist vera undir hælinn lagt hvort menn eða dýr héldu sig á vinstri eða hægri helmingi vegarins. Það má undrun sæta að við skyldum aldrei hafa orðið vitni af árekstri eða slysi í ferðinni.

Á leiðinni til Agra var stoppað á veitingastað, sem sérstaklega var valinn með tilliti til salernisaðstöðu. Voru ferðafélagar orðnir þyrstir og báðu um bjór. Þjónninn birtist svo með tekönnu, tebolla, sykur og mjólk. Þegar við ítrekuðum óskina um bjórinn benti þjónninn okkur ofan í tekönnuna. Hún var þá full af bjór. Veitingastaðurinn hafði sem sé ekki heimild til bjórsölu og var að fara fram hjá reglunum með sínum aðferðum. Þetta er í eina skiptið sem ég hef drukkið bjór úr tebolla og hrært í með teskeið.

Til Agra komum við seint um kvöld örþreytt eftir langan dag. Þar var tekið á móti okkur eins og alls staðar annar staðar með blómsveig, sem settur var um háls hvers og eins okkar og rauðum bletti sem settur var á enni okkar. Slíkur blettur boðar hamingju.

Klukkan sex þann 31. október var haldið til Taj Mahal, grafhýsisins undurfagra, sem er eitt af undrum veraldar. Þar vorum við í birtingu og fylgdumst með því hvernig sólin lýsti upp bygginguna og sveipaði hana ævintýraljóma. Maður fyllist óraunveruleikatilfinningu á þessum stað. Eftir að hafa ferðast með rútu gegnum þröngar og óþrifalegar götur Agra er gengið í gegn um stóran garð áður en komið er að hliðinu inn á Taj Mahal svæðið. Allt í einu blasir grafhýsið við í allri sinni fegurð. Allt er fullkomið, hvort sem er byggingarnar, garðurinn eða tjarnirnar. Það sem kom mest á óvart var hve stór bygging Taj Mahal í raun er. Hún er risastór. Tilfinningin er mögnuð.

Síðdegis var Agra skoðuð, meðal annars mikið virki frá 16. öld sem þar er að finna. Víða voru verkamenn að sinna viðhaldi, höggva upp hellur og laga pípulagnir að því er virtist. Þegar enginn sá til drógu þeir fram útskornar steinflísar sem þeir buðu ferðamönnum til sölu. Ekki virtist manni afköstin mikil eða stíft rekið á eftir, enda ef til vill erfitt í hitanum og sólinni að hamast mikið.

Daginn eftir var enn lagt af stað á nýjar slóðir og var nú haldið til Jaipur, borgar í 230 kílómetra fjarlægð. Sama ástandið var á þessum vegi og þeim til Agra, mikil umferð, mjög þétt í kringum bæina en dreifðist þegar utar kom. Jaipur virtist að mörgu leyti nútímalegri en Agra enda ein af stórborgum Indlands. Þarna dvöldum við á enn einu fimm stjörnu hótelinu og voru móttökurnar þangað ógleymanlegar, danshópur, fílar, lúðrablástur, mikil sýning auk blómakransanna og blettsins rauða á ennið. Haldið var á markað í nágrenninu þar sem mannmergðin var gríðarleg og sölumennska Indverjanna fékk notið sín. Þetta kvöld notuðu konurnar í hópnum til að kaupa sér sahrí eða indverska kjóla, því kvöldið eftir skyldi haldin veisla. Mikið er um fornminjar í Jaipur og nágrenni, konungshallir frá 18. öld og virki uppi í fjöllunum var skoðað. Eins og annars staðar þyrptust að ferðahópnum farandsalar og betlarar hvar sem stoppað var, en eins og kunnugt er hafa Íslendingar mjög gaman af því að kaupa eitt og annað í útlandinu. Við hjónin keyptum þarna forláta strokhljóðfæri, sem við töldum okkur ekki geta verið án þegar við sáum sölumanninn ná úr því ótrúlegum tónum.

Eins og í öðrum ferðum af þessu tagi var farið með hópinn á verkstæði eða verksmiðjur. Þarna fórum við í skartgripaverksmiðju og endað í gríðarmikilli verslun. Undurfagrir skartgripir freistuðu margra. Einnig fórum við í saumastofu, þar sem meðal annars var boðið upp á sérsaumuð herraföt. Voru mennirnir mældir í bak og fyrir og efnin valin. Morguninn eftir var komið með fullsaumuð fötin í anddyrið á hótelinu. Ljóst má vera að allnokkrir Indverjar hafa vakað þá nótt við saumaskap til að ljúka þessu verki, en ekki fer sögum af aldri þeirra eða aðbúnaði að öðru leyti. Á móti saumastofunni hafði maðurinn komið auga á rakarastofu, sem hann skrapp inn á og lét klippa sig og raka. Áttum við þar mjög fróðlegt spjall við indverskan rakara sem lagði sig allan fram við að sýna listir sínar með greiðu, skæri og rakhníf. Auk klippingar og raksturs fékk eiginmaðurinn höfuð-, herða- og handleggjanudd. Draumur rakarans, sem var fjölskyldumaður á þrítugsaldri var að komast sem fyrst frá Indlandi. Hann rak stofuna sjálfur ásamt mági sínum og voru nokkrir í vinnu hjá þeim. Vinnutíminn var frá kl. 7.00 á morgnana og til kl. 11.00 á kvöldin alla daga vikunnar, en stundum unnið lengur ef svo bar undir. Fyrir klippinguna, raksturinn og nuddið voru settar upp 300 krónur. Vinnulöggjöfin indverska er ólík þeirri íslensku að ýmsu leyti.

Mikil veisla beið okkar um kvöldið í Jaipur sem leiðsögumennirnir höfðu skipulagt. Þar tóku á móti okkur skreyttir fílar, dansarar, lúðrablásarar, eldgleypar og fleiri listamenn og sýndu listir sínar. Borðað var úti undir berum himni og klæddi hópurinn sig uppá í indversku skartklæðin.

Næsta dag var svo haldið til Ranthambhore þjóðgarðsins, en það er einn fárra staða í heiminum þar sem enn lifa villt tígrisdýr. Hópurinn var vakinn eldsnemma næsta morgun í nýstandi morgunkulinu, skipt niður á nokkra stóra vagna, sem óku með fólkið klætt inn í teppi í fleiri klukkutíma um víðáttur þjóðgarðsins. Í okkar vagni gaf að líta villt dýr af ýmsu tagi, apaketti, elgi og gasellur, en engin tígrisdýr. Það næsta sem við komumst tígrisdýri var að keyra fram á það sem kallað var "a fresh tiger dropping" og var fyrirbrigðið óspart ljósmyndað. Fyrirtaks mynd í jólakortið í ár. Aðrir hópar voru heppnari og náðu prýðilegum myndum af tígrisdýri.

Nú var tekið að síga á seinni hluta ferðarinnar og einungis eftir að halda til Delhi að nýju. Í stað þess að ferðast þangað með rútunum skyldi haldið með lestinni til Delhi, 5 klukkustunda ferð um sveitahéruð Indlands. Ferðaskrifstofan hafði pantað heilan vagn á fyrsta farrými fyrir íslenska hópinn, en hópurinn komst ekki allur fyrir og nokkrir þurftu að fara í aðra vagna. Allt hafði verið skipulagt fyrirfram og áttu 73 að komast í vagninn góða. Þegar inn í lestina kom sátu Indverjar í fjölmörgum sætum og voru ekki á því að yfirgefa þau. Upphófst nú mikið pat og samningaviðræður hjá leiðsögumönnunum sem tókst með lempni að fá Indverjana til að yfirgefa lestarvagninn. Þó vantaði sæti handa okkur hjónum. Brá Visal okkar þá á það ráð að fá tvo kjaftastóla og koma þeim fyrir aftan við öftustu sætin í vagninum og koma okkur þar fyrir. Þó þurfti að fjarlægja farangur einhverra til að koma stólunum fyrir. Við það reiddist eigandi farangursins heiftarlega og varð það til þess að nokkrir pústrar urðu milli okkar manns Visal og þess sem taldi á sér troðið. Þarna sýndi fararstjórinn í verki að hann gekk svo langt í þjónustu sinni gagnvart okkur að hann var tilbúinn til að berjast fyrir okkur. Þessi lestarferð á eftir að verða okkur hjónum endalaus uppspretta frásagna frá Indlandi, en þarna sátum við á kjaftastólunum aftast í lestarvagninum í þá fimm klukkutíma sem ferðin til Delhi tók. Allt rými í ganginum milli lestarvagnanna var troðið heimamönnum og höfðu nokkrir líka komið sér fyrir aftast í vagninum. Meðal annars sat kona í sahri á hækjum sér á ganginum á móti mér og glitti í hana á milli fóta hópsins sem stóð þar upp á endann. Visal var miður sín vegna framkomu sinnar og bað hópinn margfaldlega afsökunar. Þarna hefði hann misst stjórn á skapi sínu í starfi, eitthvað sem aldrei hefði áður hent hann og ætti ekki að henda mann í hans starfi.

Þegar til Delhi kom var aftur haldið á Hótel Intercontinental og dvalið þar síðasta sólarhringinn á Indlandi. Aftur þessar ótrúlegu andstæður, minimalískt hótelherbergi með risaflatskjá og baðherbergi handan glerveggs, allt verndað af vopnuðum vörðum og fyrir utan mannhafið, umferðaröngþeytið og reykurinn sem lá eins og mara yfir borginni.

Hér hefur aðeins verið stiklað á stóru. Ýmsu sleppt, svo sem því hvernig er að vera vinsælasti maðurinn í þorpinu, en það henti einhver úr hópnum þegar þau höfðu keypt upp sælgætisbirgðir heillar verslunar og dreift til allra barna smábæjar í nágrenninu. Eða þegar heim á hótel var komið eftir vel heppnaða heimsókn á markað þar sem tókst að prútta sjalinu niður í 300 rúpíur og pantaður bjór á barnum fyrir 800 rúpíur. Eða samtalinu við gamla manninn á brautarstöðinni, sem svo erfitt var að skilja þar sem hann var algerlega tannlaus. Hann reyndist þó bara vera 37 ára. Eða því hvernig heimamenn köstuðu af sér þvagi utan í alla veggi og lyktin sem það skapaði.

Það verður enginn samur sem komið hefur á svona stað og við 84 sem fórum í þessa för vorum engin undantekning. Við upplifðum eitthvað einstakt. Sum okkar veiktust í ferðinni, fengum í magann eða kvefuðumst af loftkælingunni á hótelunum. Hin sluppu betur. Eftir svona ferð verða dægurmál á Íslandi hjóm eitt. Deilur um heilbrigðismál hjákátlegar. Gagnrýni á menntakerfið öfugmæli. Við erum skrefi nær því að gera okkur grein fyrir því að við erum forréttindahópur í veröldinni.

Þökk sé Lögfræðingafélaginu fyrir að hafa dirfsku og kraft til að efna til ferða sem þessara og megi þær halda áfram.

Reykjavík á jólaföstu 2007
Lára V. Júlíusdóttir hrl.