Tímarit 2026 - 1. hefti

RITSTJÓRNARGREIN: 75 ÁRA AFMÆLI TÍMARITS LÖGFRÆÐINGA

Sindri M. Stephensen, ritstjóri 

EDITORIAL: THE 75TH ANNIVERSARY OF TÍMARIT LÖGFRÆÐINGA

Sindri M. Stephensen, editor 

DOI: https://doi.org/10.33112/tl.76.1.1

ÁVARP FORSETA HÆSTARÉTTAR Á HÁTÍÐARMÁLÞINGI TÍMARITS LÖGFRÆÐINGA 8. APRÍL 2026

Benedikt Bogason, forseti Hæstaréttar Íslands og prófessor við lagadeild Háskóla Íslands 

ADDRESS BY THE PRESIDENT OF THE SUPREME COURT AT THE ANNIVERSARY CONFERENCE OF TÍMARIT LÖGFRÆÐINGA ON 8 APRIL 2026

Benedikt Bogason, President of the Supreme Court of Iceland and Professor at the Faculty of Law, University of Iceland

DOI: https://doi.org/10.33112/tl.76.1.2

RANNSÓKNIR Á VETTVANGI TÍMARITS LÖGFRÆÐINGA, STAÐA ÞESS OG HORFUR

Sindri M. Stephensen, ritstjóri Tímarits lögfræðinga, héraðsdómari og dósent við lagadeild Háskólans í Reykjavík 

RESEARCH IN THE FIELD OF TÍMARIT LÖGFRÆÐINGA, ITS STATUS AND PROSPECTS

Sindri M. Stephensen, Editor of Tímarit lögfræðinga, District Court Judge and Associate Professor at the Faculty of Law, Reykjavík University

DOI: https://doi.org/10.33112/tl.76.1.3

FRAMSAGA UM SÖGU TÍMARITS LÖGFRÆÐINGA

Dr. Valgerður Sólnes prófessor við Lagadeild Háskóla Íslands

PRESENTATION ON THE HISTORY OF TÍMARIT LÖGFRÆÐINGA

Dr. Valgerður Sólnes, Professor at the Faculty of Law, University of Iceland

DOI: https://doi.org/10.33112/tl.76.1.4

FERTUGASTA OG FJÓRÐA ÞING NORRÆNNA LÖGFRÆÐINGA Í STOKKHÓLMI

Dóra Sif Tynes, lögmaður og formaður Íslandsdeildar norrænu lögfræðingaþinganna. 
María Rún Bjarnadóttir, sérfræðingur við lagadeild Háskólans í Reykjavík og varaformaður Íslandsdeildar norrænu lögfræðingaþinganna.

THE FORTY-FOURTH NORDIC LAWYERS’ CONGRESS IN STOCKHOLM

Dóra Sif Tynes, Attorney at Law and Chair of the Icelandic Section of the Nordic Lawyers’ Congress. 
María Rún Bjarnadóttir, Specialist at the Faculty of Law, Reykjavík University and Deputy Chair of the Icelandic Section of the Nordic Lawyers’ Congress

DOI: https://doi.org/10.33112/tl.76.1.5

NÁTTÚRUHAMFARIRNAR Í GRINDAVÍK – HVERNIG REYNDIST BÓTAKERFI NÁTTÚRUHAMFARATRYGGINGAR OG HVAÐA ÚRRÆÐUM VAR BÆTT VIÐ?

Eiríkur Jónsson, prófessor við lagadeild Háskóla Íslands og landsréttardómari
Ivana Anna Nikolic, aðstoðarmaður hæstaréttardómara og stundakennari við lagadeild Háskóla Íslands

Útdráttur:
Lögum nr. 55/1992 um Náttúruhamfaratryggingu Íslands er ætlað að ná með almennum hætti utan um náttúruhamfarir sem kunna að verða hér á landi og tryggja eðlilegar bætur vegna þeirra. Náttúruhamfarir eru á hinn bóginn í eðli sínu ófyrirsjáanlegar og þegar þær verða reynir á hvernig þær passa inn í það kerfi sem fyrir hendi er og hvort það tryggi nægilegt viðbragð til að mæta þeim. Á það reyndi með áþreifanlegum hætti í tilviki náttúruhamfaranna á Reykjanesskaga sem urðu til þess að Grindvíkingar þurftu að rýma bæinn 10. nóvember 2023 en viðvarandi óvissuástand hefur verið fyrir hendi í bænum síðan þá og óvissa um hvort bærinn sé yfirhöfuð byggilegur í nánustu framtíð. Náttúruhamfarirnar eru þannig um margt sérstakar, einkum fyrir þær sakir að þær hafa nú staðið yfir í nokkur ár. Í grein þessari er tekið til athugunar hvernig þessar sérstöku aðstæður sem skapast hafa í Grindavík falla að kerfinu sem fyrir hendi er um náttúruhamfarir, einkum varðandi þá áhættu og það tjón sem vátrygging laga nr. 55/1992 nær til sem og greiðslu bóta og þær skyldur sem lagðar eru á tjónþola. Þá er jafnframt vikið að þeim viðbótarúrræðum sem yfirvöld töldu nauðsynlegt að grípa til vegna náttúruhamfaranna, einkum og sér í lagi setningu laga nr. 16/2024 um kaup á íbúðarhúsnæði í Grindavík og helstu efnistökum þeirra. Að endingu er fjallað um samspil þessara viðbótarúrræða við lög nr. 55/1992. 

THE NATURAL DISASTERS IN GRINDAVÍK – HOW DID THE NATURAL CATASTROPHE INSURANCE SYSTEM IN ICELAND PERFORM AND WHAT ADDITIONAL MEASURES WERE INTRODUCED?

Eiríkur Jónsson, Professor at the Law Faculty of the University of Iceland and Judge at the Court of Appeal 
Ivana Anna Nikolic, Judicial Law Clerk at the Supreme Court of Iceland and Part-time Lecturer at the Law Faculty of the University of Iceland 

Abstract:
The purpose of Act No. 55/1992 on Natural Catastrophe Insurance of Iceland is to provide a general framework for natural disasters that may occur in Iceland and to ensure appropriate compensation for them. Natural disasters are, however, inherently unpredictable, and when they occur, it becomes apparent how well they fit within the existing framework and whether that framework ensures an adequate response to them. This was tested in a concrete way in the case of the natural disasters on the Reykjanes Peninsula, which led to the residents of Grindavík having to evacuate the town on 10 November 2023. Since then, the town has been in a state of ongoing uncertainty, including uncertainty about whether it is even habitable. The natural disasters are therefore unusual in many respects, particularly because they have now been ongoing for several years. This article examines how the special circumstances that have arisen in Grindavík fit within the existing framework for natural disasters, especially regarding the risks and damages covered by the insurance under Act No. 55/1992, as well as the payment of compensation and the obligations placed on claimants. It also discusses the additional measures that authorities deemed necessary in response to the natural disaster, most notably the enactment of Act No. 16/2024 on the purchase of residential housing in Grindavík, and their main provisions. Finally, it considers how these two frameworks interact. 

DOI: https://doi.org/10.33112/tl.76.1.6

FORKAUPSRÉTTUR HLUTHAFA SAMKVÆMT ÍSLENSKUM HLUTAFÉLAGARÉTTI
Um (ó)frávíkjanlegar reglur hlutafélagalaga og (ó)lögákveðin tilvik í ljósi meginreglunnar um frjálst framsal hluta og hömlur á framsali í formi forkaupsréttar

Dr. Jur. Arnljótur Ástvaldsson, lektor við lagadeild Háskólans í Reykjavík

Útdráttur:
Í þessari grein er fjallað um þær reglur sem gilda um forkaupsrétt hluthafa samkvæmt íslenskum hlutafélagarétti. Rót greinarinnar má rekja til dóma Hæstaréttar í málum H 28. maí 2019 (3/2019) og H 28. maí 2019 (4/2019) sem báðir vörðuðu viðskipti með hluti í félaginu Reiknistofa bankanna hf. Í málunum reyndi á álitaefni sem varða grundvallaratriði um eðli reglna íslensks hlutafélagaréttar og samspil hlutafélagalaga við samþykktum félags og réttarreglur annarra réttarsviðum. Greinin rannsakar dómaframkvæmd Hæstaréttar í málum sem varða meginregluna um frjálst framsal hluta og þær hömlur á framsali sem felast í forkaupsrétti sérstaklega. Markmiðið er að varpa frekara ljósi á það (i) að hvaða marki (ef einhverju) reglur hlutafélagalaga um forkaupsrétt eru frávíkjanlegar og (ii) hvaða reglum eigi að beita til úrlausnar máls í þeim tilvikum þegar ákvæði hlutafélagalaga um forkaupsrétt hafa ekki að geyma ákveðin fyrirmæli (ólögákveðin tilvik). 

Hlutafélagaréttur. Hlutafélög. Hluthafar. Meginreglan um frjálst framsal hluta. Forkaupsréttur. 

SHAREHOLDERS' PRE-EMPTIVE RIGHTS UNDER ICELANDIC COMPANY LAW
On (non-)dispositive rules of the Companies Act and (un)regulated matters in light of the principle of free transfer of shares and restrictions on transfer in the form of pre-emptive rights

Dr. Jur. Arnljótur Ástvaldsson, assistant professor at Reykjavik University faculty of law
 
Abstract:
This article discusses the rules that apply to shareholders' pre-emptive rights under Icelandic company law. The roots of the article can be traced back to the Supreme Court's judgments in cases H 28. maí 2019 (3/2019)  and H 28. maí 2019 (4/2019), both of which concerned transactions in shares in the company Reiknistofa bankanna hf. The cases raised issues that concern fundamental aspects of the nature of the rules of company law and the interaction of the Companies Act (hlutafélagalög) with rules in company’s articles of association and rules of other fields of law. The article examines the Supreme Court's case law in cases concerning the principle of free transfer of shares and the restrictions on transfer inherent in the pre-emptive right in particular. The aim is to shed further light on (i) to what extent (if at all) the rules of the Companies Act on pre-emptive rights are dispositive and (ii) which rules should be applied to resolve a case in cases where the provisions of the Companies Act on pre-emptive rights do not contain specific instructions (unregulated cases).

Company law. Limited liability companies. Shareholders. The principle of free transfer of shares. Pre-emptive rights.

DOI: https://doi.org/10.33112/tl.76.1.7